Pankreatit Belirtileri

Pankreatit belirtileri, pankreas iltihabının ani gelişmesine veya uzun süre devam etmesine göre farklılık gösterebilir. En belirgin yakınmalardan biri üst karın bölgesinde başlayan ve sırta doğru yayılabilen ağrıdır. Akut pankreatitte ağrıya bulantı, kusma, karında hassasiyet, şişkinlik, ateş ve nabız artışı eşlik edebilir. Kronik pankreatitte ise tekrarlayan karın ağrılarının yanında kilo kaybı, ishal ve yağlı-kötü kokulu dışkılama gibi sindirim sorunları daha fazla ön plana çıkabilir. Her hastada aynı belirtiler görülmediği gibi yalnızca belirtilere bakılarak pankreatit tanısı konulamaz.

Pankreatit Belirtileri

Pankreatit, pankreas dokusunda gelişen iltihabi bir durumdur. Pankreas iltihabı belirtileri hastalığın akut veya kronik seyretmesine, iltihabın şiddetine ve pankreas işlevlerinin ne ölçüde etkilendiğine bağlı olarak değişebilir. Karın ağrısı hem akut hem de kronik pankreatitin en sık öne çıkan belirtileri arasındadır.

• İştah azalması

• Uzun süren hastalıkta kilo kaybı

• İshal

• Yağlı ve kötü kokulu dışkılama

Bu belirtilerin tamamının aynı kişide görülmesi gerekmez. Özellikle kronik pankreatitte bazı hastalarda belirgin karın ağrısı bulunmayabilir ve sindirim bozuklukları daha ön planda olabilir.

Pankreatit Ağrısının Özellikleri

Pankreatit ağrısı genellikle göğüs kafesinin altında, üst karın veya mide üstü olarak tarif edilen bölgede hissedilir. Ağrı yavaş yavaş başlayabileceği gibi akut pankreatitte aniden ortaya çıkabilir. Şiddeti kişiden kişiye değişmekle birlikte bazı hastalarda sürekli ve belirgin olabilir.

Pankreatit ağrısı nereye vurur sorusunun karşılığı sırt olarak gösterilebilir. Ağrı üst karından sırta doğru yayılabilir ve bazı kişilerde karın ile sırtı çevreleyen bir ağrı şeklinde hissedilebilir.

Pankreas midenin arkasında bulunduğu için ağrı bazen mide kaynaklı bir yakınmaymış gibi algılanabilir. Ancak yalnızca ağrının yerine göre pankreas ağrısı ile gastrit, ülser veya safra kesesi kaynaklı ağrıları kesin olarak birbirinden ayırmak mümkün değildir.

Akut Pankreatit Belirtileri

Akut pankreatit belirtileri çoğunlukla kısa süre içinde başlayan belirgin üst karın ağrısıyla ortaya çıkar. Ağrı sırta yayılabilir ve birkaç gün devam edebilir. Bulantı, kusma, ateş, karında hassasiyet veya şişkinlik ve kalp atımının hızlanması tabloya eşlik edebilir.

Akut pankreatitte özellikle şu belirtiler dikkat çeker:

• Ani veya giderek şiddetlenen üst karın ağrısı

• Sırta yayılan ağrı

• Bulantı ve tekrarlayan kusma

• Karında belirgin hassasiyet

• Ateş

• Hızlı nabız

• Bazı safra yolu sorunlarında sarılık

Akut pankreatit hafif seyredebildiği gibi bazı kişilerde daha ciddi bir tablo oluşturabilir. Şiddetli ve geçmeyen üst karın ağrısı, sürekli kusma veya genel durumda belirgin bozulma olduğunda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

Kronik Pankreatit Belirtileri

Kronik pankreatit belirtileri daha uzun süre içinde gelişebilir ve pankreasın sindirim işlevlerinin etkilenmesiyle çeşitlenebilir. Üst karın ağrısı tekrarlayıcı veya sürekli olabilir ve yine sırta doğru yayılabilir. Bazı kişilerde ağrı yemeklerden sonra daha belirgin hale gelebilir.

Pankreasın yeterli sindirim enzimi üretememesi zaman içerisinde besinlerin, özellikle yağların sindirimini etkileyebilir. Bunun sonucunda yağlı ve kötü kokulu dışkı, ishal, kilo kaybı ve besinlerin yeterli emilememesine bağlı sorunlar görülebilir. Kronik pankreatit ilerlediğinde pankreasın kan şekeri kontrolündeki işlevlerinin etkilenmesine bağlı problemler de gelişebilir.

Bu nedenle kronik pankreatit yalnızca uzun süren karın ağrısıyla tanımlanan bir hastalık değildir. Sindirim sistemi ve metabolik işlevlerdeki değişiklikler de hastalık tablosunun bir parçası olabilir.

Sindirim Sistemi Bulguları

Pankreas, besinlerin bağırsakta parçalanmasını sağlayan sindirim enzimlerinin üretiminde görev alır. Kronik pankreatitte bu işlevin azalması özellikle yağların sindirimini zorlaştırabilir. Dışkının yağlı, hacimli veya kötü kokulu hale gelmesi bu nedenle görülebilir.

Kilo kaybı da yalnızca iştahsızlıktan kaynaklanmayabilir. Besinlerin yeterince sindirilememesi ve emilememesi zaman içerisinde kilo kaybına katkıda bulunabilir. Uzun süreli ishal ve beslenme sorunlarının bulunması kronik pankreas hastalıklarının değerlendirilmesini gerektirebilecek bulgulardan biridir.

Mide Ağrısı İle Karışabilen Bulgular

Pankreatitte gelişen üst karın ağrısı, mide ve safra kesesi hastalıklarında görülen yakınmalarla karışabilir. Gastrit, mide ülseri, safra kesesi taşı ve farklı üst karın hastalıkları benzer bölgelerde ağrı, bulantı veya hazımsızlık oluşturabilir.

Özellikle mide bölgesindeki ağrının sırta yayılması pankreas kaynaklı sorunları düşündürebilse de bu özellik pankreatite özgü değildir. Pankreatit nasıl anlaşılır sorusunun yalnızca belirtilerin karşılaştırılmasıyla yanıtlanamamasının temel nedeni budur. Tanı için belirtiler, muayene bulguları, kan testleri ve gerekli görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.

Safra Taşı İle Pankreatit İlişkisi

Safra taşları akut pankreatitin önemli nedenleri arasındadır. Safra kesesinden hareket eden bir taş, safra ve pankreas kanallarının bağırsakla birleştiği bölgede akışı bozarak pankreasta iltihabi sürecin başlamasına yol açabilir..

Pankreatit nedenleri yalnızca safra taşlarıyla sınırlı değildir. Alkol kullanımı, bazı ilaçlar, enfeksiyonlar, yüksek trigliserid düzeyleri ve bazı genetik faktörler de pankreatit gelişimiyle ilişkili olabilir. Bazı hastalarda ise kesin neden belirlenemeyebilir.

Acil Değerlendirme Gerektiren Bulgular

Pankreatit belirtileri bazı hastalarda hızlı değerlendirme gerektirebilir. Özellikle ani başlayan ve şiddetli üst karın ağrısı, giderek artan veya geçmeyen ağrı, tekrarlayan kusma, ateş, belirgin halsizlik, nefes alma güçlüğü veya genel durumda bozulma olduğunda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Sarılık ve koyu renkli idrar gibi bulguların üst karın ağrısıyla birlikte bulunması safra yollarının da değerlendirilmesini gerektirebilir. Bu belirtiler yalnızca pankreatite özgü olmadığı için nedenin belirlenmesi amacıyla muayene ve gerekli tetkiklerin birlikte değerlendirilmesi önem taşır.

Ankara'da Pankreatit Değerlendirmesi

Pankreas hastalıklarının değerlendirilmesi gastroenterolojinin çalışma alanları arasında yer alır.

Ankara gastroenteroloji değerlendirmesinde üst karın ağrısı, tekrarlayan pankreatit öyküsü, sindirim sorunları ve pankreas enzimlerindeki değişiklikler hastanın diğer bulgularıyla birlikte incelenebilir.

Dr. Meral Sözen, Ankara'da İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Uzmanı olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

Pankreatit tedavisi içeriğini incelemek için tıklayınız.

Pankreatit Belirtileri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular