Sarılık

Bugün çok sık sorulan bir konudan, yani sarılıktan bahsetmek istiyorum. Sarılık, cildin ve göz aklarının sararmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Normal görünümle karşılaştırıldığında fark belirgindir ve çoğu kişi bu durumu ilk olarak aynada gözlerinin sarardığını fark ederek anlar.

Sarılığın temel nedeni, vücutta bilirubin adlı bir maddenin birikmesidir. Bu madde, aslında kan hücreleri yaşlanıp parçalandığında oluşan doğal bir atık üründür. Bilirubin, kandaki albümin denen proteinle birleşerek karaciğere taşınır. Karaciğer onu işler, safra kanallarından bağırsağa gönderir ve bir kısmı vücuttan atılır. Bu süreçte bir aksama olursa bilirubin kanda birikir ve sarılık ortaya çıkar.

Bilirubin yükseldiğinde idrar koyulaşabilir, dışkı rengi açılabilir. Çok susuz kaldığımızda da idrar renginin koyulaşmasının nedeni benzerdir; çünkü vücut suyu tutmaya çalışır.

Sarılığın sebebi, bilirubinin hangi aşamada takıldığını göre değişir. Bazı sarılıklar kan hücrelerinin aşırı parçalanmasıyla ilişkilidir, bazıları karaciğerin kendisinden kaynaklanır, bazıları ise safra yollarındaki tıkanmalardan olur.

Bizim en çok üzerinde durduğumuz grup karaciğerle ilgili sarılıklardır. Çünkü sarılık deyince akla ilk gelen hastalıklardan biri sirozdur. Siroz, karaciğerin virüsler, ilaçlar, alkol, bağışıklık sistemi hastalıkları veya bazı kanserler nedeniyle zarar görmesiyle ortaya çıkar. Bu durumda karaciğer görevlerini yapamaz ve bilirubin fazlalaşır.

Akut hepatit yani karaciğerin ani iltihaplanması durumunda da sarılık görülebilir. Mesela Hepatit A geçiren pek çok kişide sarılık olur ama zamanla kendiliğinden düzelir. B ve C hepatitlerinin alevli dönemlerinde ise karaciğer çok yorulduğu için bilirubin çok yükselir ve hastanın rengi neredeyse turuncuya dönebilir.

Bir de çok sık gördüğümüz, ama çoğu kişinin adını bile duymadığı Gilbert sendromu diye bir durum var. Bu hastalıkta karaciğerdeki bilirubini işleyen enzim biraz yavaş çalışır. Yani karaciğer aslında sağlıklıdır, sadece bilirubini tam hızında işleyemez. Aç kaldığınızda, stres yaptığınızda, uykusuz kaldığınızda ya da enfeksiyon geçirdiğinizde göz aklarınız sararabilir. Bu durum zararsızdır ve hayat kalitesini bozmaz.

Gilbert sendromu olan kişiler çoğu zaman gereksiz yere birçok tetkik yaptırır çünkü bilirubin yükselince akla hemen kötü hastalıklar gelir. Bütün sonuçlar temiz çıkınca en son Gilbert olduğu anlaşılır. Bu kişilere sadece aç kalmamaları ve stresli dönemlerde gözlerindeki sararmanın geçici olduğunu bilmeleri yeterlidir.

Özetle, sarılık her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez ama sebebinin doğru araştırılması önemlidir. Doktorunuz size süreci anlattıktan sonra, özellikle Gilbert gibi iyi huylu bir durumsa endişe etmeye gerek yoktur.

Sabrınız için teşekkür ederim.