Kabızlıkta Yapılan Tetkikler - Doktor Meral Sözen Gastroenteroloji Uzmanı

Bugün size kabızlıkta yapılan tetkiklerden bahsedeceğim. Kabızlık, toplumda oldukça yaygın görülen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir durumdur. Gaz ve şişkinlik şikayetiyle gelen hastalar bazen "Hamileyim gibi karnım şişiyor" şeklinde şikayetlerde bulunabilir. Aslında kabızlık bir hastalık değil, birçok hastalıkta görülebilen bir belirtidir. Bu nedenle sadece kabızlık şikayetiyle gelen hastalarda kapsamlı değerlendirme yapılması gerekir.

İlk adımda hastanın ayrıntılı hikayesi alınır. Şikayetlerin ne zaman başladığı, nasıl ilerlediği ve eşlik eden belirtilerin olup olmadığı sorgulanır. Ardından genel fizik muayene yapılır ve diğer sistemik hastalık belirtileri değerlendirilir.

Hastadan kan tahlilleri istenebilir. Bu testler, metabolik hastalıkların varlığını kontrol etmek amacıyla yapılır. Örneğin tiroid fonksiyon bozukluklarında tiroid bezinin yavaş çalışması kabızlığa yol açabilir. Diyabeti olan hastalarda ilerleyen dönemlerde sinir ucu tutulumu nedeniyle kabızlık veya ishal görülebilir. Parkinson hastalığında kullanılan bazı ilaçlar da yan etki olarak kabızlığa sebep olabilir. Bu nedenle metabolik hastalıkların ve kullanılan ilaçların değerlendirilmesi önemlidir.

Kabızlığın tıkayıcı nedenleri, yani kanser veya benzeri hastalıklar, kolonoskopi ile araştırılır. Kolonoskopi sırasında kabızlığa neden olabilecek hastalıklar değerlendirilir ve bağırsak çalışma düzensizlikleri takip edilir.

Bir diğer tetkik yöntemi kolon transit zamanıdır. Hastaya, bağırsakta herhangi bir zarara yol açmayan küçük marker kapsüller verilir ve normal yaşam aktivitelerine devam etmesi istenir. Günün sonunda röntgen ile markerların bağırsakta nerelerde biriktiği değerlendirilir. Markerlar tamamen atılmışsa kolon transit zamanı normal kabul edilir. Birikim varsa, biriktiği alanlara göre durum analiz edilir.

Anorektal manometri de kabızlık tetkikinde kullanılan bir yöntemdir. Bu test, makat kaslarının ve bağırsak kaslarının koordineli çalışıp çalışmadığını değerlendirir. Özel bir balon makat bölgesine yerleştirilir ve basınç sensörleriyle kasların fonksiyonu ölçülür. Hastadan balonu kullanarak tuvaletini yapması istenir ve kasların koordinasyonu gözlemlenir. Bu test, fonksiyonel bağırsak hastalıklarının değerlendirilmesinde önemlidir.

Organik nedenlerin araştırılmasında kolonoskopik incelemeler ön plandadır. Tüm değerlendirmeler yapıldıktan sonra, elde edilen verilere göre tedavi planlanır. Bazı hastalar erken dönemde hızlı yanıt alırken, bazıları uzun süreli takip ve tedavi gerektirebilir.

Kabızlığın yaşam kalitesini olumsuz etkilemesi durumunda, psikolog ve diyetisyen desteği ile beslenme alışkanlıklarının ve psikolojik durumun değerlendirilmesi de gerekebilir. Bu nedenle kabızlık tedavisi multidisipliner bir yaklaşımla, ekip halinde yürütülmelidir.